Tomasz Kozak

W filmie found footage pt. Nerwica romantyczna zestawione zostały sceny i kadry filmu Krzyżacy Aleksandra Forda z fragmentami heavymetalowych teledysków grup Manowar i Iron Maiden. Artysta bada w ten sposób patriarchalne fantazmaty oraz śledzi przenikanie się motywów militarnych, romantycznych i heroicznych w wizualnej kulturze popularnej.

Tytuł muralu Polacy! Jeszcze jeden wysiłek! nawiązuje do rewolucyjnego apelu Markiza de Sade: „Francuzi, jeszcze jeden wysiłek, jeżeli chcecie stać się republikanami!”. Artysta przetwarza figury patosu i walki z patriotycznych i religijnych cykli Artura Grottgera, aby stworzyć scenę sadystycznej powstańczej pożogi i antysemickiej fantazji. Rozprawia się w ten sposób z martyrologicznym polskim romantyzmem i nawiązuje krytyczny dialog z konwencją XIX-wiecznego polskiego malarstwa historycznego.

Na obrazie Autoportret jako Tomasz Didymos widzimy dwóch dotykających się i patrzących na siebie młodych mężczyzn. Stojący przodem, starszy, wyższy i bardziej muskularny to żołnierz – bez koszulki, za to w polskim hełmie na głowie. Obejmuje on ręką nagiego efeba, ukazanego z profilu. Ramię żołnierza otacza talię chłopaka, dłoń dotyka jego pośladków. Zauroczony młodzieniec wkłada dwa palce w „Chrystusową ranę” na boku żołnierza. Powyżej znajduje się napis „Niedowiarstwo”. Artysta inspirował się sceną z Ewangelii według św. Jana, gdzie zmartwychwstały Jezus żąda, aby Tomasz Didymos (niewierny Tomasz) dotknął jego ciała, podniósł rękę i włożył ją do rany w boku. Kozak ilustruje dokładnie ten moment, wcielając się w młodzieńca Tomasza i penetrując palcami ranę polskiego żołnierza „Chrystusa”. Łącząc na poziomie wizualnym męskość, militaryzm, homoseksualizm i religię, artysta, zgodnie z tytułem jednej ze swych wystaw, „wprowadza nas do głębszych nocy”, czyli fantazmatycznej Polski początku XXI wieku.

Nerwica romantyczna, 2004, found footage 6'45"
Romantic Nervosis, 2004, found footage 6'45"

Dzięki uprzejmości artysty
Courtesy of the artist

Fotografie/Photos: Wojciech Pacewicz
Nerwica romantyczna, 2004, found footage 6'45"
Romantic Nervosis, 2004, found footage 6'45"

Dzięki uprzejmości artysty
Courtesy of the artist

Fotografie/Photos: Wojciech Pacewicz

Nerwica romantyczna, 2004, found footage 6'45"
Romantic Nervosis, 2004, found footage 6'45"

Dzięki uprzejmości artysty
Courtesy of the artist

Fotografie/Photos: Wojciech Pacewicz

Polacy! Jeszcze jeden wysiłek!, 2004, mural
Poles! One More Effort!, 2004, mural

Dzięki uprzejmości artysty
Courtesy of the artist

Fotografie/Photos: Wojciech Pacewicz

Autoportret jako Tomasz Didymos, 2003, akryl na płótnie
A Self-Portrait as Thomas Didymus, 2003, acrylics on cloth

Dzięki uprzejmości artysty
Courtesy of the artist

Fotografie/Photos: Wojciech Pacewicz